خدمات خانه بهداشت

خدماتی که درخانه بهداشت به مراجعین ارائه میشود

تعريف: خانه بهداشت محيطي ترين واحد روستائي ارائه  خدمت در نظام شبكه هاي بهداشتي درماني كشور است . هر خانه بهداشت بسته به شرايط جغرافيايي- به ويژه امكانات ارتباطي و جمعيت – يك يا چند روستا را تحت پوشش خود دارد.

وظايف بهورزان در خانه هاي بهداشت:

- سرشماري سالانه و ثبت اطلاعات:

هر خانه بهداشت، در شروع كار و در آغاز هر سال، بايد اطلاعات آماري كاملي از منطقه تحت پوشش خود جمع آوري كند. براي اين كار، منازل هر يك از روستاهاي تحت پوشش طبق نظم خاصي شماره گذاري مي شود. تعداد خانوارها و تعداد افراد هر خانوار به تفكيك نام، سن جنس، نسبت با سرپرست خانوار، شغل و ميزان سواد، بارداري، معلوليت و بيماري مزمن و تغييرهاي جمعيتي خانوار(ازدواج، مرگ، مهاجرت) و ... ثبت مي گردد. مشخصات مجتمعهاي موجود (آب، فاضلاب، نوع مصالح بكار رفته در مسكن و دفع فضولات....)، شرايط محيطي(را ه ارتباطي، فاصله ها، اماكن عمومي و...)، چگونگي مواد غذايي و تغذيه مردم و نيز ساير اطلاعات لازم در پرونده خانوار ثبت مي شود. براي اين مقصود، تهيه فرمهاي خلاصه و حتي المقدور آسان و ساده اهميت بسياري دارد. پس از سرشماري اوليه يا سالانه، گروههاي سني، جنسي، شغلي و... كه برنامه مراقبت بهداشتي معيني دارند، دسته بندي، ثبت و برنامه مراقبت بهداشتي آنها تنظم مي گردد.  با جمع آوري و دسته بندي اين اطلاعات وسعت عمل، حجم فعاليت و ميدان عملياتي خانه بهداشت روشن مي شود.

-آموزش بهداشت عمومي

- مشكل ترين، مهمترين و اميد بخش ترين نقش خانه بهداشت، آموزش بهداشت است . بعلت ظرافت، بردباري و دقت فراواني كه در اين كار لازم است، انتظار مي رود وقت زيادي را بخود اختصاص دهد.

خانواده و مدرسه، كه بيش از دو سوم هدفهاي آموزشي بهداشت عمومي را در خود دارد، مناسبترين و بارورترين عرصه هاي اين فعاليت است. اگر آموزشهاي خانه بهداشت در اين عرصه ها بخصوص در مدرسه، موفقيت آميز باشد، معلمان در مدرسه و كودكان در خانه تداوم بخش مفاهيم مورد نظر خواهند بود. كودك به اقتضاي قدرت فراگيري با سرعت بيشتري به تغيير رفتار دست مي يابد، اين رفتارهاي تغير يافته را به ميان خانواده مي برد و عادتهاي نو و صحيح را به ديگران انتقال مي دهد. اين كيفيت نه تنها در حال حاضر بر مجموعه آگاهيها و رفتار خانواده اثر مستقيم مي گذارد بلكه آشنايي و آميختگي نسل آينده را نيز با مفاهيم و رفتار بهداشتي افزون تر مي سازد. بعبارت ديگر خارج ساختن نقش آموزش بهداشت از قالب تنگ موجود، شايد تنها راه تأمين و تضمين آگاهيهاي بنياني و مؤثر بهداشتي باشد. در اين راه فراهم آوردن موجبات آموزشي معلمان مدارس روستايي و كساني كه با جمعيتهاي گروهي سر وكار مستمري دارند نقشي سازنده و پرسود خواهد داشت. بخش عمده ديگري از آموزشهاي بهداشت در جريان مراقبتها و بصورت چهره به چهره خواهد بود كه مؤثرترين طرق آموزش بهداشت است.

- تشكيل گروههاي داوطلب و شوراهاي محلي بهداشت

اگر ضابطه انتخاب فرد بومي درست انجام گيرد، بدليل آشنايي عميق پرسنل بخش بومي با آداب و رسوم محل، باورها و اعتقادهاي مردم و استفاده از گويشهاي محلي امكان برقراي ارتباط پرسنل بخش خانه بهداشت با جامعه و نفوذ آموزشهاي آنان در مردم محل خدمت بيشتر خواهد بود. جلب اعتماد مردم موجب مي گردد كه علاقمندي و گرايش آنان براي مشاركت در فعاليتهاي بهداشتي افزايش يابد. مشاركت و مداخله مردم در خدمات بهداشتي كه عامل تعيين كننده اي براي مراقبت از خويش(self-care) و خود اتكايي (self-reliance) جامعه است، بايد اساسي ترين خط مشي نظام بهداشتي كشور باشد. در اين راستا پرسنل بخش بومي خانه بهداشت مناسبترين گروه براي پايه گذاري و گسترش اين مشاركتها بشمار مي روند. مثلاً ، استفاده پرسنل بخش از بستگان و دوستان خويش براي انجام بعضي از كارها مثل پيگيري و تبليغ كساني كه در موعد مقررمراجعه نمي كنند و يا نامنظم مراجعه مي نمايند، انجام برخي از خدمات نظير وزن كردن زنان حامله و كودكان، درست كردن محلول ORS و... مي تواند مقدمه اي باشد كه بتدريج به تشكيل گروههاي داوطلب، در زمينه هر يك از خدمات و تشكيل شوراهاي محلي بهداشت منجر گردد.

- مراقبت از زنان باردار:

- نگهداري آمار دقيق و تشكيل پرونده براي كليه زنان باردار پيگيري آنها در مراحل مختلف پيشرفت حاملگي

- تكميل فرم مراقبت دوران بارداري در اولين ديدار زن باردار، ثبت سوابق و نتجه زايمانهاي قبلي، درج نتايج اولين معاينه در فرم مراقبت

- برآورد تاريخ تقريبي زايمان و درخواست آزمايشهاي تشخيصي لازم

- در ديدارهاي بعدي: زنان باردار در شش ماه اول حاملگي ماهي يكبار، در ماه هفتم و هشتم دوبار و در ماه نهم هر هفته يكبار تحت مراقبت قرار مي گيرد، تا دوران حاملگي را با شرايط مناسبي به پايان برسانند. سنجش پيشرفت حاملگي، آموزش زن باردار در مورد تغذيه، ورزش، پوشاك، مراقبت از پستانها، اهميت دادن آغوز ، تغذيه با شير مادر و ساير مراقبتهاي دوران بارداري، تزريق واكسن كزاز يا تؤام ، آموزش طرز مراقبت صحيح از نوزاد، روش درست شير دادن، تغذيه شير خوار و...

- اعزام زنان باردار نيازمند مراقبتهاي ويژه به مركز بهداشتي درماني مربوطه

- مساعدتهاي لازم براي تأمين امكان زايمان سالم و بهداشتي براي زنان حامله تحت نظر، اعم از همكاري با ماماي محلي يا معرفي و فراهم آوردن تسهيلات لازم براي اعزام آنها به مركز بهداشتي درماني و ثبت جريان و نتيجه زايمان در پرونده مادر.

- آموزش مراقبتهاي بعد از زايمان و كمك به انجام آنها

مراقبت از كودكان 8-0 سال

- تکامل کودک ازدوران جنینی آغاز میشود وبامراقبت وتغذیه مطلوب دردوران بارداری , فرصت رشد وتکامل مطلوب کودک که حق طبیعی اوست فراهم میشود. مهمترین دوران تکامل مغزی کودک دردوسال اول زندگی است که نقش قابل ملاحظه ای برعملکرد ذهنی , جسمس,روانی,اجتماعی وایمنی کودک دارد تجربیاتی که کودک درسالهای سوم تاپنجم زندگی کسب میکند اورا برای کسب مهارتهای اجتماعی ویادگیری دردوران مدرسه آماده میسازد. تجربیات ومهارتهای کودک دردوران 8-6 سالگی که بدوورود به مدرسه است درقدرت یادگیری اودر دوران تحصیل حیاتی است . بنابراین مراقبت ازکودک , حمایت , آموزش ورشد وتکامل مطلوب , ازدوره لقاح آغاز میشود ونه تنها مراقبت کودک بلکه مراقبت ازمادر نیز برای بقاء رشدوتکامل کودک حائز اهمیت است .

- کودکانی که ازمراقبت مطلوب برخوردار هستند در آموزش وسایر خدمات اجتماعی ازبقیه جلوترهستند . توان تولید بیشتری دارند وبه قانون بیشتر احترام میگذارند , لذا هزینه های آینده برای آموزش , بهداشت وهزینه های اجتماعی کاهش خواهد یافت وسرمایه های اجتماعی فزونی می یابد.

توجه خاص به تکامل آنها درسنین زیر 8سال وبه ویژه زیر 5 سال از , ازاهمیت ویژه ای برخوردار است

برنامه مراقبت کودک سالم به دنبال یافتن راهی برای جداکردن کودکان سالم ازکودکان به ظاهر سالم یا مستعد به بیماری است که هنوز نشانه های بیماری درآنها مستقر نشده است . درحقیت هدف این برنامه طراحی نظام غربالگری استاندارد مراقبت کودکان صفرتا هشت سال واجرای آن میباشد.

خلاصه ارزيابي وطبقه بندي براي تمام كودكان كمتر از 8 سال

ازمادر درمورد سلامت كودك سوال كنيد

اگر براي مراقبت هاي دوره اي مراجعه كرده است مراحل زير رادنبال كنيد

(اگر براي مراقبت ويژه آمده است مراقبتهاي پيگيري رابه عمل آوريد)

 

كنترل كودك ازنظر نشانه هاي خطر، وضعيت عمومي

كنترل كودك كمتراز 2ماه از نظر وضعيت زردي

كنترل كودك ازنظر وضعيت وزن

كنترل كودك ازنظر وضعيت قد

كنترل كودك ازنظر وضعيت دورسر

كنترل كودك ازنظر دهان ودندان

كنترل كودك ازنظر وضعيت بينايي

 

كنترل كودك ازنظر وضعيت تكامل

وضعيت واكسيناسيون ومكمل هاي دارويي كودك راكنترل كنيد وتصميم بگيريد آيا امروز نياز به واكسن يا داروي مكمل دارد ؟

سپس توصيه هاي لازم راارائه وبامادر مشاوره كنيد

 

 

تنظيم خانواده

- آموزش ، اجرا و پيگيري برنامه هاي تنظيم خانواده در زنان 10 تا 49 ساله شوهردار اين گروه ماهي يكبار مورد مراقبت قرار مي گيرند.

آموزش و مراقبتهاي تغذيه اي

مواد غذائي، چكونگي پخت و مصرف آنها در مناطق مختلف كشور، تابع شرايط اقليمي- جغرافيايي، سنتها و عادات مردم آن ناحيه است. شناخت اين ويژگيها، تعيين علل و نوع كمبودهاي غذايي بايد به دقت مورد توجه قرار گيرد. جا دارد كه آموزشهاي خانه بهداشت بطور عمده در جهت يافتن راههاي استفاده صحيح از مواد غذايي موجود عادت كنند و بتدريج مواد غذايي لازم و جديد در عادتهاي غذايي آنان را يابد. مثلاً اگر كارشناسان تغذيه مراكز بهداشت استانها ضمن بررسيهاي خود براي شناخت منابع غذايي رايج در منطقه، كمبودي در مصرف سبزيهاي تازه ملاحظه كنند. بايد طبق برنامه ريزي دقيقي محوطه حياط خانه هاي بهداشت را به عرصه اي براي كاشت انواع سبزيها، گوجه فرنگي و ... بدل كنند و طرز كاشت، برداشت و استفاده از مواد مذكور را توسط بهورزان عملاً به مردم بياموزند. نگهداري و پخت صحيح مواد غذايي قابل دسترس نيز بايد قسمت ديگري از فعاليتهاي خانه هاي بهداشت باشد.

در ادامه مطلب مراجعه نمایید

ادامه نوشته

ده علامت مهم که باید به پزشک مراجعه کنید

ده علامت مهم که باید به پزشک مراجعه کنید

 

 

همانطور که می‌دانید بعضی از علائم آن قدر واضح هستند که باید برطرف شوند. علائمی از قبیل درد قفسه سینه، شکم یا خونریزی بدون دلیل. اما بعضی علائم خیلی مشخص نیست و شما نمی‌دانید که باید به پزشک مراجعه کنید یا نه. در زیر علائم هشدار دهنده‌ای وجود دارند که مطالعه آنهابرای شما ارزشمند است چراکه آگاهی از آنها می تواند تغییراتی مهم در کیفیت زندگی شما ایجاد کند و یا حتی سبب افزایش طول عمر شما گردد.

10 علائم زیر را نادیده نگیرید.
1- کاهش وزن بدون دلیل
اگر بدون هیچ دلیلی وزن کم می‌کنید، با دکتر خود در میان بگذارید. کاهش وزن غیر عمدی می‌تواند 5 درصد از وزن فرد را در ماه و 10 درصد از وزن را در 6 تا 12 ماه کاهش دهد. این کاهش وزن به علل مختلف ایجاد می‌شود. عللی همچون تیروئید پرکار، افسردگی، بیماری کبد، سرطان یا اختلالاتی غیر سرطانی، اختلالاتی که در جذب مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

2- تب پیوسته و مداوم
اگر سیستم ایمنی نرمال و طبیعی دارید و تحت هیچ درمانی نیستید (شیمی درمانی یا موارد دیگر) اما تب شما بالای 38 درجه سانتیگراد می‌باشد و یک هفته یا بیشتر طول می‌کشد حتما باید چک شوید. یا اگر سرما خوردگی دارید و تب شما بالای 4/39 درجه سانتیگراد است به پزشک مراجعه کنید. اگر مشکلی در سیستم ایمنی بدن دارید یا دارویی برای آن مصرف می‌کنید، تب نمی‌تواند به عنوان علامت هشدار دهنده باشد، پزشک یا دکتر غدد به شما آگاهی لازم را می‌دهد.

تب پایا می‌تواند علامت عفونت پنهان باشد، که شاید مربوط به عفونت دستگاه ادراری یا سل باشد. درمواقع دیگر، شرایط وخیم تر- مثل تومور غدد لنفاوی- سبب تب پایا یا طولانی می‌شود. تب به علت عفونت‌های قابل درمان، مثل عفونت‌های دستگاه ادراری شایع می‌باشد. اما اگر تب کم، بیشتر از دو هفته طول کشید به دکتر مراجعه کنید. بعضی بیماری‌های مهم مانند سل و بعضی اختلالات ایمنی می‌توانند سبب تب پیوسته و مداوم شوند.

3- تنگی نفس
احساس کوتاهی در نفس کشیدن ( کم آوردن نفس)، به غیر از نفس تنگی به خاطر گرفتگی بینی یا ورزش کردن، می‌تواند علامت یک مشکل اساسی باشد. اگر موقع نفس کشیدن مشکل دارید یا خس خس می‌کنید حتما به اورژانس مراجعه کنید. تنگی نفس بدون تقلا یا با تقلا موقع دراز کشیدن، باید هر چه سریع‌تر بررسی شود. عوامل تنگی نفس شامل موارد زیر می‌شود: بیماری مزمن انسدادی ریه، برونشیت مزمن، آسم، مشکلات قلبی، دلشوره، آشوب و اضطراب، سینه پهلو، انسداد عروق ریوی (آمبولیسم) و فیبروز ریوی و افزایش فشار ریوی

4- تغییر بدون دلیل در عادات مزاج
اگر مشکلات زیر را دارید یا پیدا کردید به پزشک مراجعه کنید.
*اسهال شدید که بیش از دو روز طول بکشد.
*اسهال معمولی که یک هفته به طول انجامد.
*اگر یبوست بیشتر از دو هفته طول کشید.
*اسهال خونی
*مدفوع سیاه رنگ

تغییر در عادات مزاج می‌تواند علامت یک عفونت باکتریایی باشد- همچون کمپیلو باکتر یا سالمونلا- یا یک عفونت انگلی و ویروسی. در میان دیگر عوامل، بیماری التهابی روده یا سرطان روده بزرگ می‌توانند مهم باشند.

5- تغییرات روحی
اگر موارد زیر اتفاق افتاد باید به طور اورژانسی توسط پزشک بررسی شوند.
*افکار گیج کننده تدریجی یا ناگهانی
*عدم درک مکان و زمان (عدم هوشیاری کامل)
*رفتار خشونت آمیز ناگهانی
*وجود توهماتی که هرگز قبلا آنها را تجربه نکرده است

تغییرات در رفتار یا افکار امکان دارد مربوط به عفونت، ضربه به سر، سکته، قند خون پایین یا دارویی خاص باشد. بخصوص دارویی که اخیرا شروع به مصرف آن نموده‌اید.

6- سردرد‌های خیلی شدید یا جدید (مخصوصا اگر بیشتر از 50 سال دارید)سریعا به دنبال بررسی پزشکی علت سردرد خود باشید اگر:

*دچار سردرد شدید و ناگهانی شدید، که اغلب سردرد برق آسا نامیده می‌شود، چون که مثل یک تندر و رعد و برق به طور ناگهانی ایجاد می‌شود.

*سردردی که به همراه تب، سفتی گردن، کهیر یادانه های قرمز رنگ کوچک، گیجی، تشنج، تغییر در بینایی، ضعف، کرخ شدگی و بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن، اشکال در صحبت کردن، ایجاد حساسیت یا درد در لمس پوست سر و یا هنگام جویدن

*سردردی که بعد از ضربه‌ی سر شروع و یا شدیدتر می‌شود.
این علائم سردرد ممکن است به علت سکته، التهاب رگ‌های خونی، مننژیت، تومور مغزی، آنوریسم یا خونریزی در مغز به علت ضربه سر ایجاد ‌شوند.

7- کاهش دید ناگهانی، ناتوانی در صحبت کردن و حرکت کردن به طور موقتی
اگر با این علائم مواجه شدید، بدانید که اینها علائم یک حمله یا سکته گذرا هستند. اگر علائم زیر را مشاهده کردید حتما به اورژانس مراجعه کنید.
*تاری دید ،لرزش نور یا تصویر، فقدان بینایی، به طورناگهانی
*بی‌حسی و یا گز گز صورت، بازو و پا در یک سمت بدن
*ناتوانی در حرف زدن،یا صحبت کردن به صورت حرفهای نامفهوم
*سردرد برق آسا، سر گیجه ناگهانی
*عدم تعادل در ایستادن یا افتادن

8- فلاش‌های نور و یا جرقه زدن
حس ناگهانی مثل چشمک یا جرقه زدن نور می‌تواند نشان شروع یک مشکل در شبکیه باشد. مراقبت‌های به موقع برای حفظ چشم نیازی ضروری می‌باشد.

9- با وجود کم غذا خوردن، احساس سیری می‌کنید (سیری زودرس)
اگر موقع غذا خوردن احساس سیری می‌کنید و بیشتر از یک هفته حالت تهوع و استفراغ دارید حتما به پزشک مراجعه کنید. گاهی عوامل این عوارض مشکلات لوزالمعده، معده یا تخمدان می‌باشد.

10- مفصل قرمز و متورم
این علائم هشدار دهنده به خاطر عفونت مفصل ایجاد می‌شوند که باید خیلی زود رسیدگی شود و از انتقال باکتری به دیگر قسمت‌های بدن جلوگیری به عمل آورد. دیگر علل آن نقرس یا بعضی از انواع آرتروز می‌باشد، مثل آرتریت روماتوئید.

مواد غذایی مورد نیاز خانم های باردار

كارشناسان تغذيه توصيه هاي عمومي زير را به شما ارايه ميدهند و شما موظف خواهيد بود كه وعده ها و ميانوعده هاي غذايي تان را آنچنان تنظيم نماييد كه شامل مواد غذايي زير باشد 1-نان و غلات و برنج  2- ميوه ها و سبزيجات  3- پنير، ماست و شير  4- گوشت سفيد و قرمز، ماهي، حبوبات، تخم مرغ و دانه ها  5- چربي ها و روغن ها و قند ها. اين مواد اگر چه مغذي نيستند اما ميتوانند انرژي بالايي توليد كنند. اين مواد البته بايد در مقادير پايين مصرف گردند.  همچنين توصيه ميشود بعد از برنامه ريزي در مورد رژيم هاي غذايي تان آن را به كارشناسان تغذيه نشان داده و در مورد اينكه آيا رژيم غذايي تان حاوي تمام گروههاي غذايي هست يا نه و اينكه آيا از لحاظ تغذيه اي براي شما كفايت ميكند يا خير از او راهنمايي بخواهيد.  تهوع بارداري  در دوران بارداري حتي اگر شما بسيار خوب از خودتان مراقبت نماييد و از رژيم غذايي مناسبي هم برخوردار باشيد باز هم ممكن است كه از عارضه تهوع بارداري رنج ببريد. اين عارضه معمولا در سه ماهه اول بارداري بروز مي كند. هيچ نوشدارويي براي از بين بردن تهوع صبحگاهي وجود ندارد اما توصيه هايي هست كه ميتواند شما را تخفيف علائم اين عراضه كمك نمايد.  v هر شب قبل از اينكه به رختخواب برويد و همچنين صبح ها قبل از اينكه از رختخواب برخيزيد يك تكه نان سوخاري و يا بيسكوييت نمك دار مصرف نماييد.  v تعداد وعده هاي غذايي را افزايش و مقدار آنها را كاهش دهيد.  v از خوردن غذاهاي چرب و روغن دار خودداري نماييد.  v بجاي اينكه همراه غذاها آب مصرف نماييد آنرا بين وعده هاي غذايي مصرف نماييد.  v از مصرف زياده از حد چاي و قهوه خودداري نماييد.  در مصرف غذاهاي پرادويه، كرمها و سبزيجات خيلي معطر نظير پياز زياده روي نكنيد.  استفاده از همه گروههاي غذايي دوران بارداري ، مولد شرايط جديد زيستي و رواني براي مادر است . از جنبه هاي مختلف ، تغذيه در اين دوران از اهميت و حساسيت زيادي برخوردار است . بنابراين لازم است که مادران باردار، رژيم تغذيه اي متفاوت با شرايط عادي و متناسب با شرايط بارداري براي خود در نظر بگيرند. در اينجا، رژيم غذايي کاملي که مادران در دوران بارداري بايد رعايت کنند از نظرتان مي گذرد: الف : انرژي براي تامين سوخت وساز بدن مادر و رشد جفت و جنين مورد نياز است . منابع تامين کننده آن ، انواع نان ، برنج ، سيب زميني ، ماکاروني و انواع روغنهاي مايع و جامد (روغن زيتون ، کره و خامه ) است البته با وجود اين که نياز به انرژي در اين دوران افزايش پيدا مي کند، بايد توجه داشت که بيش از اندازه از اين مواد مصرف نکنيم . ب. پروتئيني که براي ساخته شدن بافتهاي بدن مادر و جنين مورد نياز است . از گوشت قرمز، گوشت سفيد، تخم مرغ ، شير، ماست و حبوبات تامين مي شود. ج. ويتامين و املاح که براي حفظ سلامت بافتهاي جنين و مادر و انجام طبيعي فعاليت هاي بدن مورد نياز هستند. ويتامين ها و املاح در ميوه و سبزيها وجود دارند. ويتامين هاي مهم مورد نياز دوران بارداري کدام است؟ ويتامين :A مهمترين نقش ويتامين A ، تاثير در تشکيل سلولهاي مغز و شبکيه چشم است . ويتامين A در جگر، تخم مرغ ، لبنيات ، سبزيجات برگ سبز و زرد رنگ مانند هويج است . ويتامين :C ويتامين C، باعث تقويت سيستم ايمني مادر مي شود. به همين علت مصرف آن در دوران بارداري توصيه مي شود. تحقيقات نشان داده است . کمبود ويتامين Cمي تواند باعث افزايش فشارخون مادر در 3ماهه آخر بارداري شود. مهمترين منابع ويتامين C، ميوه ها بخصوص انواع مرکبات و سبزيجات است. اسيد فوليک :  يکي از مهمترين ويتامين ها، اسيدفوليک است . نياز به اين ويتامين به دليل افزايش حجم خون مادر افزايش مي يابد. کمبود اين ويتامين در هفته هاي اول بارداري مي تواند باعث ايجاد اختلالات عصبي در جنين شود. اسيدفوليک به طور عمده در انواع سبزيهاي داراي برگ سبز تيره ، لبو، کلم و پرتقال وجود دارد. املاح مهم مورد نياز در دوران بارداري کلسيم به دليل نقش مهم آن در ساخت اسکلت و استخوان هاي جنين و جلوگيري از پوکي استخوان در مادر، يکي از مهمترين املاح مورد نياز در دوران بارداري است . نکته قابل توجه اين است که متاسفانه مادران به ميزان کافي از مواد غذايي حاوي کلسيم استفاده نمي کنند. کلسيم در شير ، ماست ، پنير، ماهي ساردين و کيلکا وجود دارد.

مدیر وبلاگ

واحد بخش حوت از خانه بهداشت کالدان

بروشوربهداشتی

مالاریا

بیماری مالاریا مهم‌ترین بیماری انگلی بشر است که حدود 3 میلیارد نفر از جمعیت جهان را تهدید می‌کند. این بیماری در کشورهای غربی ریشه‌کن شده، ولی در بیش از 100 کشور گرمسیری جهان شیوع دارد که کشور ما نیز در زمره آن‌هاست. در قرن حاضر موضوع مهم در مورد این بیماری مقاوم شدن انگل بیماری به داروهای ضدانگل قدیمی و مقاوم شدن پشه آنوفل به حشره‌کش‌هاست.

---

بیماری مالاریا با گزش پشه آنوفل شروع می‌شود. پشه آنوفل ماده شب‌ها خونخواری می‌کند و حین خونخواری از بزاق خود، انگل‌های مالاریا را به داخل خون انسان تزریق می‌نماید. این انگل‌ها وارد سلول‌های کبد می‌شوند و شروع به تکثیر سریع می‌کنند، به طوری که از هر یک انگل وارد شده حدود 10 هزار انگل تولید می‌شود. سپس این انگل‌ها سلول‌های کبدی را پاره می‌کنند و وارد خون می‌شوند تا به گلبول‌های سرخ حمله‌ور شده و وارد آن‌ها شوند و در آنجا تکثیر کنند.

انگل مالاریا پس از ورود به گلبول قرمز از هموگلوبین استفاده و تولید مثل می‌کند و پس از 2 تا 3 روز تمام هموگلوبین مصرف شده و گلبول قرمز پر از انگل می‌شود. سپس انگل‌ها گلبول‌های قرمز را پاره می‌کنند و به گلبول‌های دیگر وارد می‌شوند. به این ترتیب تعداد انگل‌ها در خون بیشتر و بیشتر می‌شود.

زمانی که تعداد انگل مالاریا از حد خاصی بالاتر رود، بیمار دچار تب می‌شود. شروع تب همزمان با پاره شدن گلبول‌هاست و پس ازآن که ‌ انگل‌ها وارد گلبول‌های تازه می‌شوند، تب قطع می‌شود و این سیکل هر 2 یا 3 روز تکرار می‌شود؛ یعنی بیمار 2 روز تب ندارد و روز سوم تب می‌کند.

دو مشکل اساسی در بیماری مالاریا وجود دارد؛ یکی ایجاد کم‌خونی شدید به دلیل استفاده‌ی انگل از هموگلوبین خون و دومی تب‌های دوره‌ای است که گاهی حرارت بدن تا بالای 40 درجه می‌رسد و بدن بیمار را عملا از کار می‌اندازد

زندگی انگل مالاریا دو مرحله‌ای است. به این ترتیب که با گزش پشه آنوفل ماده، انگل‌های مالاریا از انسان بیمار به روده پشه وارد و آنجا تولید مثل کرده و سپس تکثیر و وارد غدد بزاقی پشه می‌شوند و منتظر می‌مانند تا در خونخواری‌های بعدی به افراد سالم منتقل شوند و دوره جدید زندگی را آغاز کنند.

دمای محیط عامل مهمی در انتشار مالاریاست، زیرا در هوای گرم انگل‌هایی که وارد بدن پشه آنوفل می‌شوند، سریعا تولید مثل کرده و آماده سرایت به افراد سالم می‌شوند، اما در هوای خنک مدت زیادی تولید مثل انگل در بدن پشه به طول می‌انجامد و در این مدت طولانی بسیاری از پشه‌ها که عمر کوتاهی دارند، از بین می‌روند و چرخه انتقال بیماری مالاریا قطع می‌شود.

انواع مختلفی از انگل مالاریا وجود دارند که برخی بیماری خفیف و برخی بیماری بسیار شدید ایجاد می‌کنند.

نشانه‌های بیماری مالاریا

مالاریا عامل بسیار شایع تب در کشورهای گرمسیری است. شروع بیماری با خستگی، ضعف، سردرد، درد بدن و تب همراه است که دقیقا شبیه بیماری‌های ویروسی معمولی مثل سرماخوردگی است.

تب‌های شدید و دوره‌ای که در برخی موارد به بالای 40 درجه می‌رسد، قبل از شروع درمان در بیماران وجود دارند، به طوری که بیمار هر سه روز یک بار دچار تب شدید و لرز می‌شود که چند ساعت ادامه دارد و سپس بهبودی پیدا می‌کند. این افزایش درجه حرارت در واقع یک مکانیسم دفاعی برای از بین بردن انگل مالاریاست، زیرا در دمای زیاد انگل‌ها کشته می‌شوند. مکانیسم دفاعی دیگر بدن فعال شدن طحال برای به دام انداختن گلبول‌های سرخ آلوده است، به این ترتیب در بیماری مالاریا، طحال بزرگ می شود و با از بین رفتن گلبول‌های سرخ آلوده، بیمار دچار کم‌خونی می‌شود.

نکته جالبی در مورد مالاریا وجود دارد و آن این است که در کشورهای آفریقایی، برخی بیماری‌های خونی مثل کم‌خونی داسی‌شکل (که در آن گلبول‌های سرخ به شکل داسی هستند) و تالاسمی شایع‌تر هستند. علت این است که این نوع کم‌خونی ها باعث مقاومت در مقابل نوع کشنده مالاریا می‌شود و بنابراین در طی زمان افرادی که این انواع کم‌خونی را داشته‌اند، بیشتر زنده مانده و زندگی کرده‌اند.

مشکل مهمی که در بیماران دچار نوع بدخیم مالاریا (فالسی پاروم) ایجاد می‌شود، این است که گلبول‌های سرخ آلوده، زائده‌ای پیدا می‌کنند که باعث چسبیدن آنها به جدار رگ‌ها و به یکدیگر می‌شود و این موضوع باعث بند آمدن خون در رگ‌ها می‌شود.

بسته شدن رگ‌های مغزی در مالاریا که باعث خواب‌آلودگی و کما می‌شود، عارضه مهم و اصلی مالاریای فالسی پاروم است. انگل مالاریا علاوه بر انسداد رگ‌های مغزی باعث بسته شدن رگ‌های جفت در خانم‌های باردار می‌شود و منجر به کوچک ماندن جنین و زیاد شدن مرگ دوران جنینی و نوزادی می‌شود.

از عوارض دیگر مالاریا، افت قند خون است که به خصوص در بچه‌ها و خانم‌های باردار ایجاد عارضه و مرگ می‌کند. به خصوص این که در حال حاضر داروی «کینین» که برای درمان مالاریای مقاوم استفاده می‌شود، نیز خود باعث افت قند خون می‌شود.

بیماری مالاریا با دیدن انگل در لام خون محیطی در آزمایشگاه تشخیص داده می‌شود. لام خون به معنی پخش کردن یک قطره خون روی یک شیشه مستطیلی شکل است که بعد از رنگ‌آمیزی آن را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کنند. وقتی بر اساس علائم، خیلی به بیماری مشکوک باشند، حتی اگر یک بار لام خون منفی بود، باید در روزهای بعد آن را تکرار کنند.

درمان بیماری مالاریا در انواع خوش خیم با داروهایی مثل «کلروکین» طی یک دوره چند روزه انجام می‌شود. متاسفانه در حال حاضر انواع بدخیم مالاریا به بسیاری از داروها مقاوم هستند؛ البته داروهایی مثل «آرتزونات» و «مفلوکین» برای درمان این دسته از بیماران به بازار آمده است.

دانشمندان، خون را به کام پشه‌ها زهر می‌کنند

بیوشیمی‌دانان دانشگاه آریزونا در تلاش برای کنترل بیماری مالاریا دریافته‌اند در صورتی که پروتئین‌های خاص در خون مختل شوند، پشه‌ها پس از خوردن خون، خیلی زود می‌میرند.

دانشمندان از مدت‌ها قبل برای محدود کردن دامنه بیماری مالاریا، راه‌های مختلفی را امتحان کرده بودند و این بار توانستند راه‌حلی ژنتیکی پیدا کنند که توانایی پشه‌ها برای هضم خون را متوقف می‌کند.

محققان در پژوهش خود یک فرآیند سلولی موسوم به «انتقال وزیکول» را که پشه‌ها با آن به آزادسازی آنزیم‌های هاضم در روده می‌پردازند، مسدود کردند. این امر باعث شد که این حشره طی دو روز پس از خوردن خون، بمیرد.

دانشمندان این دستاورد را فوق‌العاده خوانده‌اند، چرا که در این مرحله می‌توان از انتقال بیماری به نفر بعدی جلوگیری کرد.

این محققان پیش از این دریافته بودند که فرآیند خونخواری، چالش متابولیکی بزرگی برای پشه‌های ماده محسوب می‌شود.

به گفته این دانشمندان، تنها پشه‌های ماده هستند که از خون انسان و حیوان تغذیه می‌کنند چرا که برای فرآیند تولیدمثل به پروتئین فراوان نیاز دارند.

بنابر پژوهش‌های پیشین، در صورتی که پشه ماده به میزان لازم منبع غذایی پیدا کرده و در این میان کشته نشود، می‌تواند تا سه هفته زندگی کرده و بیش از 500 تخم تولید کند.

این پژوهش مسلما می‌تواند ابزاری موثر برای کم کردن جمعیت پشه‌ها باشد.

محققان در حال حاضر در حال بررسی راه‌های انتقال این بمب ژنتیکی به پشه‌های دیگر هستند. در صورتی که این پژوهشگران بتوانند این نسخه را در یک مولکول با قابلیت افشاندن یا به شکل قرص قرار دهند، وعده غذایی پشه‌ها، آخرین وعده آن‌ها خواهد بود.

پند های پزشکی

پند های پزشکی حضرت علی (علیه السلام)

خون گرفتن بدن را سالم و عقل را محکم میکند.

عطر به شارب( محاسن ) زدن از اخلاق پیامبر است و احترامی برای نویسندگان اعمال است.

مسواک موجب خشنودی خداست سنت پیغمبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) است و دهان را خوشبو میکند.

روغن زدن پوست را نرم و قوای دماغی را زیاد میکند مجاری عرق را باز میکند خشکی را برطرف مینماید و رنگ را روشن میکند.

شستن سر ، چرک را میبرد و گردو خاک را پاک میکند.

آب در دهان گرداندن و شستن بینی سنت است و دهان و بینی را پاک میکند.

نوره نشاط آور و تمیز کننده تن است.

کفش نیکو نگهدار بدن است و کمک وضو و نماز است.

ناخن گرفتن درد بزرگ را جلو میگیرد و روزی را زیاد میکند.

برطرف کردن موی زیر بغل بوی بد را رفع میکند و پاک کننده است و سنتی است که پیغمبرپاک (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) دستور داده.

شستن دستها پیش از غذا و بعد از آن روزی را فراوان کند مانع چربی لباس است و دیده را روشنی بخشد.

سیب معده را شستشو دهد و نظیف کند.

کندر جویدن دندانها را محکم و بلغم را رفع کند و بوی دهان را برطرف کند.

به قلب ضعیف را تقویت میکند معده را پاکیزه و قوت قلب را زیاد میکند ترسو را پر دل و فرزند را زیبا نماید.

طهارت گرفتن با آب سرد بواسیر را قطع میکند.

شستن لباس غم و قصه را زایل کند ( چرک را از بین می برد ) و شرط نماز است.

پس از غذا انگشتان خود را بلیسید که خداوند به شما برکت دهد.

غذا را بگذارید سرد شود هر وقت غذای گرم نزد پیغمبر می آوردند میفرمود : بگذارید سرد و قابل خوردن شود خدا نخواسته ما حرارت آتش را بچشیم برکت در غذای سرد است.

از گوشت پرندگان که سنگدان و خارپشت پا و چینه دان ندارند اجتناب کنید.

از خوردن گوشت درندگان نیشدار و پرندگان چنگال دار پرهیز کنید.

سپرز( دمبلان گوسفند ) نخورید که خون را فاسد میکند.

از غده های گوشت اجتناب کنید که رگ خوره را تحریک میکند.

خرما بخورید که شفای هر دردی است.

اگر به درد چشم مبتلا شدید آیه الکرسی بخوانید و به خود تلقین کنید که خوب شدم انشاء الله بهبودی پیدا می کنید.

بر سر سفره غذا نام خدا ببرید و طغیان نکنید که نعمت و روزی خدا است میخورید.

هرگاه مسلمانی ضعیف شد گوشت و شیر بخورد که خدا در آنها قوت نهاده .

بدون شام نخوابید که بدن ویران میشود.

هر دردی از داخل بدن است بجز زخم و تب که ( از خارج ) به بدن میرسد .

سوزش تب را با بنفشه و آب خنک فرو نشانید که حرارت تب گوئیا از نفس جهنم است.

تا مرض بر صحت غلبه نکند نباید مسلمان درمان کند.

بوی ناراحت کننده بدن را با آب برطرف کنید.

همیشه خود را وارثی کنید ( کثیف نباشید)خدا بنده کثیفی را که موجب آزار همنشین است دشمن دارد.

با انگشت ( یا زبان) عسل خوردن درمان هر دردی است خداوند فرموده : ( از شکم زنبورها نوشابه ای رنگارنگ بیرون آید که در آن برای مردم شفا است ) عسل خوردن و قرآن خواندن و کندر جویدن بلغم را آب کند.

پیش از غذا نمک بخورید اگر مردم از خواص نمک خبر داشتند آنرا بر باز هر مجرب ترجیح میدادند. هرکه قبل از غذا نمک بخورد هفتاد بلا و آفتهایی که جز خدا نمی داند از جانش دور شود.

در تابستان بر بدن تب دار آب سرد بریزید که حرارت را خاموش میکند.

کسی را که بر سر غذا نشسته شتابزده نکنید تا فارغ شود و همچنین کسی را که مشغول قضای حاجت است.
یاد ما خانواده برای دردها و وسواس سینه ها شفاست و دوستی ما رضایت پروردگار است.

از سگ فاصله بگیرید اگر تصادفا با آن تماس پیدا کردید اگر با رطوبت بود جامه را بشویید و اگر خشک بوده آب بر آن بپاشید.

کدو بخورید که قوای دماغی را زیاد میکند ، پیغمبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به کدو علاقه داشت.

قبل و بعد غذا ترنج بخورید آل محمد چنین میکنند.

گلابی قلب را جلا میبخشد و دردهای داخلی را تسکین می دهد.

آب را به جای بوی خوش بکار برید.

ایستاده آب نخورید که باعث درد بی درمان است مگر اینکه خدا علاج کند.

نوزاد را روز هفتم ختنه کنید از سرما و گرما هم نترسید چه آنکه ختنه پاک کننده بدن است.
و زمین از بول ختنه نشده به خدا می نالد.

من دوست دارم مومن پانزده روز یک بار نوره بکشد.

سر کشیدن شیر ، خوردن شیر درمان هر دردی است بجز مرگ.

ماهی کم بخورید که بدن را آب میکند بلغم را زیاد و خون را غلیظ مینماید.

انار را با پیه آن بخورید که معده را دباغی میکند.

هر دانه انار که در معده قرار گیرد تا چهل شب دل را زنده کند و جان را از امراض امان بخشد و وسوسه شیطان را براند.

سرکه نان خورش خوبی است صفرا بر و حیات بخش قلب است.

کاسنی بخورید که در هر صبحگاه قطره ای شبنم بهشتی بر برگ آن مینشیند.

آب باران بخورید که بدن را پاک کند و مرض را براند خدا فرموده : ( از آسمان باران فرود آورد تا شما را پاک کند و آلودگی شیطان را از جانتان دور کند و دلها را محکم و قدمها را استوار نماید)

سیاه دانه دوای هر دردی است مگر زهر آگین باشد.

برای زن آبستن دوا و غذایی بهتر از خرمای تازه نیست خدای متعال به مریم فرمود : ( درخت خرما را به جانب خود تکان ده خرمای تازه برایت فرو ریزد بخور و بنوش و چشم روشن دار)

با خرما کام نوزادان را بردارید پیغمبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با حسن و حسین (علیه السلام) چنین کرد.

با بنفشه انفیه بسازید.

حجامت را از دست ندهید.

بیماری التور

وبا :

يك بيماري اسهالي واگيردار و خاص انسان است كه توسط نوعي باكتري بنام ويبريوكلراايجاد ميشود . اين بيماري درصورت عدم پيشگيري و درمان به موقع ومناسب ،بسيار كشنده است اين بيماري بيشتر در نقاط گرم و مرطوب و درتمام ماههاي سال به خصوص از ارديبهشت تا آبانماه ديده ميشود . بيماران وبايي بطور مشخص دچار اسهال آبكي همراه به كم آبي شديد ميشوند

علائم باليني :

v اسهال آبكي حجيم وسريع السير و جهيده ، بادفعات اجابت مزاج غير قابل شمارش وبسيار زياد

v اسهال بدون تب وبدون دل درد و بدون زور پيچ شكم

v گرفتگي و درد عضلات پشت ساق پا

v عطش وتشنگي فراوان

v كم شدن ياقطع ادرار

نكته :

درصورت عدم جايگزيني سريع مايعات و املاح بدن (كلرورسديم ...پتاسيم ....) 25 تا 50 درصد موارد مبتلا به بيماري و با منجر به مرگ ميشوند .

اولين شكايت بيمار،احساس ......و غرغر شكم است . سپس اسهال آبكي .....آب برنج واكثراً بدون بو ايجاد ميشود

راههاي انتقال بيماري وبا ومنابع شايع اين بيماري :

الف )راه تماس مستقيم :

بيماري ميتواند از طريق دستهاي آلوده تماس با مواد دفعي واستفراغ بيماران ويا وسايل ولوازم آلوده به مدفوع بيمار منتقل شود .

ب)راه تماس غير مستقيم :

v مصرف آب آلوده به مدفوع «آلودگي اب توسط مدفوع بطور ثانوي ، دفع ناصحيح فاضلاب و نشت آن به آب آشاميدني » منابع آب حفاظت نشده ماننده چاهها ، درياچه ها ، استخرها جوي ها .....

v استحمام يا شستشوي لوازم آشپزخانه درآب آلوده

v شستشوي سبزيها و ميوه ها با آب آلوده

v يخ آلوده كه از آب آلوده تهيه شده باشد

v غذاهاي آلوده كه درخارج از يخچال نگهداري شوند ، و انبار كردن غذاهايي همچون شير ، برنج پخته ، تخم مرغ و...درخارج از يخچال

v غذاهايي دريايي نپخته و خام مثل صدف ، ماهي و...

v تغذيه كودكان ونوزادان با بطري (آلوده ) به جاي شير مادر ، نيز ميتواند يك عامل انتقال بيماري باشد .

نكته :

د رمواقع ابتلابه اسهال حاد آبكي شديد با دفعات بسيار زياد ، سريعاً به پزشك مراجعه نمائيد . ضمن درمان سريع كم آبي درمطب يا درمانگاه نمونه برداري از مدفوع جهت كشف سريع بيماري وبا به عمل مي آيد .

درمان :

ميتوان با جبران وفورمايعات واملاح از دست رفته بدن كه دراثر اسهال ايجاد شده است وباي التور را به خوبي و با موفقيت درمان نمود . براي اين منظور از مايع درماني خوراكي (ORS) به مقادير زياد بايستي استفاده نمود . بهترين محلول خوراكي براي جبران كم ابي واملاح از دست رفته بدن ، محلول او-آر –اس است . البته درموارد جدي و شديد اسهال علاوه برروش خوراكي به تزريق داخل وريدي سرمهاي حياتي نيز نياز مي باشد .

راههاي پيشگيري از بيماري اسهالي : (ازجمله وبا)

1-از آب آشاميدنی سالم استفاده شود

2-درمناطقي كه دسترسي به آب تصفيه شده و لوله كشي وجود ندارد و از آب چاهها ، تانكرها ، آب
چشمه ها ...استفاده مي گردد حتماً قبل از مصرف آب ، آب جوشانيده و يا كلر زني شود

3-از ميوه جات وسبزيجات شسته شده و درخارج شهرها و درطي مسافرت نيز از آبهاي بسته بندي ويا جوشیده استفاده كنيد .

4-قبل از تهيه و توزيع غذا ، قبل از خوردن غذا و قبل از شيردادن به كودك حتماً دستها با آب و صابون شسته شود .

5-درموارد زير بايستي دستها با آب و صابون كامل شسته شوند:

v بعد از اجابت مزاج

v بعد از شستن وتميز كردن كودك

v بعد از دست زدن به مواد غذايي خام نظير سبزيجات ، گوشت ، مرغ ، ماهي

6-از خريد و مصرف غذاهاي آماده و غير بهداشتي ازافراد دوره گرد و ساير فروشگاههايي كه رعايت مسائيل بهداشتي را نمي نمايند بخصوص آبميوه – معجون –بستني و انواع هويچ و شيرموز – شربت و....خودداري گردد .

7-درآب رودخانه ها و جويها و يا استخرهاي آلوده شنا نكنيد .

8-مواد غذايي را ازدسترس مگس و آلودگيهاي ديگر دور نگهداريد .

9-از يخ هاي موجود در بازار فقط جهت سردكردن بدون تماس مستقيم با مواد غذايي پخته و يا آب و ساير نوشيدنيها استفاده شود .

10-از مصرف غذاهاي نيم پخته يا خام به شدت خودداري كنيد .

11-غذاهايي ميل شوند كه تازه پخته شده و هنوز كاملاً گرم هستند

12-درطول سفر درصورتي كه امكان شستشو ،انگل زدايي وضد عفوني نداريد از مصرف سالاد خودداري شود

مواد خوراکی آرامش بخش

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج جدیدترین تحقیقات آنان در مورد خواص برخی مواد خوراکی و علت تمایل افراد به خوردن آنها در مواقعی که دچار افسردگی هستند، حاکی است مصرف برخی مواد خوراکی به طور موقت در فرد احساس آرامش ایجاد می کند اما از آنجائی که این مواد دارای کالری، قند و چربی بالا هستند، برای سلامت انسان ضرر دارند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، پژوهشگران می گویند البته بعضی از موادخوراکی علاوه بر آنکه در انسان احساس شادی و آرامش ایجاد کنند، برای سلامتی نیز مفید هستند. و بهتر است انسانها برای به آرامش رسیدن از این مواد استفاده کنند که برخی از این مواد عبارتند از:

ماست:

ماست علاوه بر آنکه منبع پروتئین، کلسیم و ویتامین ب ۱۲ است، دارای مقدار زیادی باکتری مفید نیز است. خوردن ماست برای گوارش و عفونت های معده مفید است و به تقویت سیستم دفاعی بدن کمک می کند.

به گفته محققان ،اگر به خوردن شیرینی اشتیاق دارید می توانید یک کاسه ماست به همراه یک قاشق عسل بخورید تا علاوه بر احساس شادی به سلامت خود نیز کمک کنید.

سیب زمینی شیرین: این ماده غذایی به علت آنکه نیاز بدن به کربوهیدرات و قند را برطرف می کند، موجب کاهش استرس می شود بنابراین به جای خوردن شیرینی یا کیک، می توان سیب زمینی شیرین پخته، کبابی یا پوره شده مصرف کرد.

از آنجائیکه سیب زمینی شیرین سرشار از بتا کاروتن، انواع ویتامین و فیبر است کمک می کند تا مرحله تبدیل کربوهیدرات ها به آرامی انجام و قند مواد به آرامی آزاد شود، در نتیجه فرد برای مدت بیشتری احساس شادی می کند.

ادامه نوشته

مسمومیت های گزشی

حشرات در گزش بدن انسان چون معمولاً علائم حادی را ایجاد نمی کنند و فقط موجب قرمزی، خارش، سوزش و تورم محل گزش، به طور جزئی می گردد، لذا اقدامات ما فقط منحصربه درآوردن نیش حشره (اگر در محل گزش مانده باشد) و گذاشتن یک کیسه یخ روی محل گزش محدود می گردد تا از درد و التهاب آن کاسته شود . در صورت شدید بودن علائم فرد را هرچه سریعتر باید به پزشک یا مرکز درمانی مجهز رساند . البته لازم به تذکراست که در مورد حشرات خطرناک مثل رتیل وعقرب باید همچون مارگزیدگی که توضیح آن در پی می آید برخورد کرد . 

ادامه نوشته